مرداد ماه سال ۱۴۰۳، زمانی که نام عباس عراقچی به عنوان وزیر پیشنهادی امور خارجه توسط مسعود پزشکیان مطرح شد، مخالفان او در مجلس تمام تلاش خود را به کار گرفتند تا مانع از کسب رأی اعتماد او شوند. هنوز صدای امیرحسین ثابتی، نماینده تهران، در صحن علنی مجلس به یادها مانده است که با پخش فیلمی قدیمی از اظهارات عراقچی درباره برجام و خروج ترامپ از آن، می‌گفت: «آقایان عراقچی، ظریف، صالحی و بعیدی‌نژاد و کسانی که آنجا رفتند و توافق کردند و سکه گرفتند، امروز می‌گویند که ما نبودیم. پس چه کسی بود؟»
این ادعاها با پاسخ کنایه‌آمیز عراقچی همراه شد: «آقای ثابتی، من نمی‌گویم مرگ بر وطنی که هم‌وطنم عراقچی است؛ من احترام می‌گذارم به وطنی که منتقد آن بدون لکنت صحبت می‌کند و حتی ولایت‌پذیری مجلس را زیر سوال می‌برد.»
جدال دوباره ثابتی
آن جدال، اگرچه با شکست مشاور ارشد سعید جلیلی همراه شد و عراقچی توانست با رأی نمایندگان راهی ساختمان وزارت خارجه شود، اما هیچ‌کس تصور نمی‌کرد که در دو سال اول دولت چهاردهم، کشور درگیر جنگ با آمریکا و اسرائیل شود و انسجام ملی به موضوعی حیاتی برای مسئولان تبدیل گردد. این انسجام نه تنها در میان مردم و حمایت آنان از حاکمیت ضروری است، بلکه سیاسیون نیز باید با دوری از اختلاف‌افکنی، آن را حفظ کنند.
اما یاران سعید جلیلی و طیف سیاسی تندرو نه تنها به این موضوع توجهی نداشتند، بلکه در ماه‌های گذشته به هر طریقی متوسل شدند تا دولت را از کارایی بیندازند. امضای طرح استیضاح عباس عراقچی توسط ۳۵ نماینده و بارگذاری آن توسط امیرحسین ثابتی در سامانه مجلس، آن هم زمانی که دولت در سفر به نیویورک به سر می‌برد، تأییدی بر همین ادعاست.
دلایل استیضاح عراقچی چه بود؟
در روزهای گذشته، محمود نبویان، نماینده تهران در مجلس، اسامی امضاکنندگان طرح استیضاح عباس عراقچی را منتشر کرد که تاکنون تعداد موافقان این استیضاح ۳۵ نفر است. امیرحسین ثابتی، علی خضریان، روح‌الله ایزدخواه، ابوالفضل ظهره‌وند، مهدی کوچک‌زاده، کامران غضنفری، ابوالقاسم جراره، مرتضی محمودی و محمود نبویان، ۹ نماینده از ۳۰ نماینده تهران هستند که این طرح را امضا کرده‌اند. اما در پی پیگیری‌ها درباره استدلال آنان برای استیضاح فستیوال فیلم عراقچی، محمودی، نبویان و ظهره‌وند حاضر به گفت‌وگو نشدند. حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نماینده شاهین‌شهر نیز اظهار داشت که دلایل او در متن طرح استیضاح عباس عراقچی آمده است.
در این میان، علی‌اکبر علیزاده، نماینده دامغان، تأکید کرد که «آقای قالیباف و مجلس محترم هنوز طرح استیضاح را تحویل نگرفته‌اند و اکنون این طرح موضوعیت چندانی ندارد.»
کامران غضنفری، نماینده تهران، نیز با اشاره به تصویب برجام در دولت یازدهم گفت: «یکی از دلایل واضح و مشخص انتقاد از حامیان برجام آن است که بابت خسارت‌هایی که از ناحیه توافق برجام به کشور وارد کردند، هیچ‌گاه از مردم عذرخواهی نکردند، از رهبری عذرخواهی نکردند و طلب حلالیت نکردند.»
در ادامه، مشروح دلایل ۳ نماینده مجلس درباره طرح استیضاح عباس عراقچی را می‌خوانید:
- کامران غضنفری/ تهران:
- یکی از دلایل واضح و مشخص انتقاد از حامیان برجام آن است که بابت خسارت‌هایی که از ناحیه توافق برجام به کشور وارد کردند، هیچ‌گاه از مردم عذرخواهی نکردند، از رهبری عذرخواهی نکردند و طلب حلالیت نکردند.
- پیش از سفر به نیویورک، همین شروط ۷ ماده‌ای از طریق واسطه‌ها منتقل شده بود و گفته بودند نیازی به رفتن مجدد به آنجا نیست. با این حال، آقای عراقچی به آنجا رفت و دو هفته در آنجا ماند. سوال این است که چرا دو هفته در آنجا حضور داشت؟ آیا در این مدت مشغول انتقال پیام ایران به آمریکایی‌ها بود یا کارهای دیگری انجام می‌داد؟ به اعتقاد من، انتقال پیام ایران به آمریکایی‌ها در یک روز کفایت می‌کرد و باید پرسید حضور ایشان در آنجا چه معنایی داشت.
- مذاکره‌کنندگان نه‌تنها نتوانستند حملات رژیم صهیونیستی به لبنان را متوقف کنند، بلکه این حملات شدت گرفت و یک‌سوم خاک لبنان اشغال شد.
- مصطفی طاهری/ زنجان:
- ما در شرایطی هستیم که یکی از سنگرهای جدی ما در مقابله با آمریکا و اسرائیل، در کنار ستاد کل نیروهای مسلح، وزارت امور خارجه است. وزارت امور خارجه یکی از بازوهای جدی نظام در جنگی است که علیه ما جریان دارد. بنابراین، بسیار مهم است که بیشترین کمک را به این وزارتخانه بکنیم و اهمیت آن را هم می‌دانیم.
- با این حال، هرچقدر تلاش می‌کنیم خودمان را قانع کنیم که عملکرد دوستان در وزارت امور خارجه و شخص آقای عراقچی قابل قبول و در راستای منافع کشور است، احساس می‌کنم داریم سر خودمان کلاه می‌گذاریم. روزبه‌روز تبعات و آثار منفی اقدامات آن‌ها را در سطح کلان کشور، در حوزه‌های نظامی، اقتصادی و سایر بخش‌ها می‌بینیم.
- اینکه به بهانه اینکه جنگ در جای دیگری جریان دارد، ما صرفاً دیپلماسی را دنبال کنیم، آن‌ها تنش را بالا ببرند و ما تنش را پایین بیاوریم، رویکردی است که متأسفانه آثار آن در کشور دیده می‌شود.
- علی‌اکبر علیزاده/ دامغان:
- آقای قالیباف و مجلس محترم هنوز طرح استیضاح را تحویل نگرفته‌اند. باید ببینیم آیا آن را تحویل می‌گیرند یا خیر. در طول دو سال گذشته، حدود ۱۵ طرح استیضاح در مجلس مطرح و بارگذاری شده است. فقط استیضاح وزیر اقتصاد اعلام وصول شد که او اکنون رئیس بانک مرکزی شده است.
- بنابراین، فعلاً استیضاح آقای عراقچی موضوعیت چندانی ندارد. اگر استیضاح به جریان افتاد، آن‌وقت صحبت‌های خودمان را مطرح می‌کنیم.